أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
352
قانون ( فارسى )
روغن زيتون ، در ظرف مسين در آفتاب بگذارند و يا بر آتش نهند تا مانند عسل منعقد مىشود . مضمضه با شير الاغ و روغن ولرم ، قير اندايش مشك شراب ، ثمر غار ، زراوند نر ، صمغ انگدان ، شيرهء لبانه ، پياز دشتى و نمك كه ضد ترشيدن هستند ، در علاج كندى دندان مفيد است . فصل هيجدهم رفتن ميناى دندان دندان بدون مينا تحمل چيز سرد يا گرم يا سخت را ندارد و اكثرا مقدمهء درد دندان است . علاج : اگر سبب سردى بود ، ثمر غار ، شب ، زراوند نر ، و بر دوام كماد از زردهء تخم گذارند ؛ اگر تسكين نيافت ، با ايارج فيقرا مالش دهند ؛ اگر بهره نداد ، ترياق و روغن خردل بسيار نافع است . اگر چندين بار با قطران مسح كنند مفيد است . اگر سبب مزاج گرم است و كم ، از رنگ لثه و دست زدن به لثه و دندان تشخيص داده مىشود ؛ بايد بر دوام روغن گل را با كافور و صندل بر آن ماليد و لعاب اسفرزه با گلاب را بر آن ريخت و خرفه يا بزر خرفه را - كه ويژگى دارد - بجاوند . فصل نوزدهم ناتوانى دندان علاجش داروهاى گيرندهء نامبرده است ، مازوج سوختهء با سركه خاموش شده ، ثمر آس سفيد ، نمك بلورى سوختهء با سركه خاموش شده ، رامك . 1 - داروى دندانى خوب : مشك زمين سه درهم ، هليلهء زرد بدون هسته پنج درهم ، قرفه ( پوست درختى شبيه دارچين ) پانزده درهم ، دارچين سه درهم ، شب دو درهم ، عاقرقرحا هفت درهم ، نشادر يك درهم ، فلفل دراز يك درهم ، سك يك درهم ، زعفران يك درهم ، نمك پنج درهم ، سماق دو درهم ، ثمر درخت گز سه درهم ، هل بويا چهار درهم ، زنجفيل بيابانى شانزده درهم ، گلنار چهار درهم ؛ همه باهم ساييده و استعمال شوند . 2 - داروى ديگر : صندل سرخ ، كبابه ، تانبول ، هريك پنج درهم ، قرفه پنج درهم ، دارچين يك درهم ، دانهء گياه چشم خروس چهار درهم ، با نشاستهء گندم عجين شود و بر دندان مالند . 3 - داروى ديگر : آب جو غليظ ، با عسل و كمى قطران به هم مىزنند و قرص سازند و در كاغذ پيچند و بر آجرى در ته تنور گذارند تا سياه مىشود جزئى از آن را با جزئى از هريك از خاكهء ريزهء عود و گلنار و مشك زمين و پوست انار و نمك مىسايند و گرد دندان كنند . 4 - سوختهء جو كه بحث شد بيست جزء ، مشك زمين ، تانبول ، گزمازوج از هريك چهار جزء ، زنجفيل يك جزء ، را گرد دندان كنند .